Kiralık Araçta HGS/OGS Ücretleri Nasıl Tahsil Edilir?

Kiralık araçla otoyol, köprü ve tünelleri kullanırken en çok merak edilen konulardan biri, HGS/OGS geçiş ücretlerinin nasıl takip edildiği ve kiracıdan hangi yöntemle tahsil edildiğidir. Çünkü geçişler çoğu zaman “anında” karttan çekilmez; sistem altyapısı, raporlama gecikmeleri ve kiralama firmasının işlem süreçleri nedeniyle ücretler kiralama bitişinde ya da sonrasında toplu şekilde yansıtılabilir. Aşağıdaki başlıklarda, kiralık araçta HGS tahsilatının mantığını, ücretlerin neye göre hesaplandığını, ihlalli geçişlerde (bakiye yetersizliği/etiketsiz geçiş vb.) ne olacağını ve olası itiraz süreçlerini tüm ayrıntılarıyla bulabilirsiniz.

Kiralık Araçta HGS/OGS Tahsilatı Nasıl Çalışır?

Türkiye’de ücretli yol geçişlerinde pratikte ana sistem HGS’dir. OGS ise 31 Mart 2022 itibarıyla kaldırılarak geçişlerin HGS üzerinden devam edeceği duyurulmuştur. Bu nedenle kiralama sektöründe “HGS/OGS” ifadesi hâlâ kullanılsa da, işleyiş çoğunlukla HGS etiketi/hesabı üzerinden yürür.

Kiralık araçlarda yaygın tahsilat mantığı şu şekildedir:

• Araçta firma adına tanımlı HGS etiketi/hesabı bulunur: Geçiş yaptığınızda ücret, o etiketin bağlı olduğu hesap üzerinden tahakkuk eder.
• Geçişler “kiralama dosyanıza” işlenir: Kiralama firması, ilgili plaka/etiket hareketlerini raporlarla takip eder ve sizin kiralama tarih aralığınızla eşleştirir.
• Ücretler kiracıdan sonradan tahsil edilir: Tahsilat; kiralama kapanışında, güvence/depozito üzerinden, karttan ayrı bir çekimle veya kurumsal kiralamalarda dönemsel fatura ile yapılabilir.

Birçok kaynak, kiralama süresince yapılan HGS geçiş masraflarının kural olarak kiracıya ait olduğunu; firmanın bunu takip edip tahsil ederek yansıttığını belirtir.

HGS/OGS Geçişleri Kiralama Sürecinde Ne Zaman Sisteme Düşer?

Geçişlerin “sisteme düşme” zamanı, geçiş yapılan hat (köprü/otoyol/tünel), işletmeci altyapısı ve raporlama periyotlarına göre değişebilir. Bu nedenle aynı gün ekrana yansıyan geçişler olabildiği gibi, birkaç gün gecikmeli görünen hareketler de olabilir. Kiralama firmaları bu belirsizliği yönetmek için genellikle şu yöntemi kullanır:

• Kiralama kapanışında geçiş raporu kontrolü: O ana kadar sisteme düşen hareketler hesaplanır.
• Gecikmeli gelen hareketler için “sonradan tahsilat” maddesi: Sözleşmede, sonradan gelen HGS/otoyol/ceza tutarlarının kiracıdan tahsil edileceği belirtilir.
• Kurumsal raporlama döngüsü: Filolarda haftalık/aylık raporla toplu yansıtma yapılabilir.

Bu yüzden “aracı teslim ettim, HGS borcu da bitti” düşüncesi her zaman doğru olmayabilir. Geçişler, kiralama tarih aralığınızla eşleştiği sürece sonradan da hesabınıza yansıtılabilir.

Ücretler Nasıl Hesaplanır: Otoyol, Köprü ve Tünel Geçişleri

HGS geçiş ücretleri temelde resmi tarifelere göre hesaplanır. Ödediğiniz tutar; geçtiğiniz güzergâha, araç sınıfına (otomobil, hafif ticari vb.), bazı hatlarda giriş-çıkış mesafesine ve işletmecinin ücretlendirme kurgusuna göre değişir. Kiralama tarafında kritik nokta şudur: Firma çoğu zaman “resmi geçiş bedelini” kiracıya yansıtır; bunun üzerine ayrıca işlem/operasyon bedeli ekleyebilir (aşağıdaki başlıkta detaylandırıyoruz).

Pratikte ücret hesap mantığını anlamak için şu ayrımı yapmak işinizi kolaylaştırır:

• Sabit ücretli geçişler: Belirli köprü/tünel hatlarında araç sınıfına göre sabit tarife uygulanır.
• Mesafeye dayalı otoyollar: Giriş-çıkış noktalarına göre ücret değişebilir.
• İhlalli geçiş (bakiye yetersizliği/etiketsiz) sonrası oluşan tutarlar: Asıl geçiş bedelinin yanında ayrıca ihlal/ceza kalemleri doğabilir (detay aşağıda).

Burada önemli bir ayrıntı: Kiralama şirketi çoğu zaman “sizin geçtiğiniz an” ücretin kesinleşmesini beklemez; rapor kesinleştikçe kiralama dosyanıza işler. Bu yüzden bir gün içinde birden fazla geçiş yaptıysanız, tutarların tek seferde “toplu” görünmesi normaldir.

HGS/OGS Ücretleri Kiracıya Nasıl Yansıtılır? Tahsilat Yöntemleri

Kiralama firmalarının tahsilat yöntemleri şirket politikasına, kiralama tipine (bireysel/kurumsal), ödeme altyapısına ve sözleşme hükümlerine göre değişir. En yaygın yöntemler şunlardır:

• Kiralama kapanışında POS çekimi: Aracı iade ederken, o ana kadar sisteme düşen geçişler hesaplanır ve karttan tahsil edilir.
• Depozito/teminat üzerinden mahsup: Depozito, sadece hasar için değil; sözleşmede belirtilmişse HGS/ceza gibi ek kalemler için de mahsup aracı olarak kullanılabilir.
• Sonradan çekim (gecikmeli geçişler): Geçişler geç raporlandığında, firma sözleşmeye dayanarak karttan daha sonra çekim yapabilir.
• Kurumsal kiralamada dönemsel fatura: Aylık raporla geçişler faturalandırılıp şirkete yansıtılabilir.

Birçok bilgilendirme içeriği, HGS kullanım bedelinin kiracıya ait olduğunu, firmanın bunu tahsil ederek yansıttığını vurgular. Bu noktada sizin için en önemli pratik tavsiye: Rezervasyon/teslim anında tahsilat modelini netleştirmek (kapanışta mı, sonradan mı, hizmet bedeli var mı).

Hizmet Bedeli (Operasyon Ücreti) Nedir, Neden Alınır?

“Hizmet bedeli” ya da “operasyon ücreti” bazı kiralama firmalarının HGS yönetimi için aldığı ek bir kalemdir. Bu kalem; geçişlerin raporlanması, kiralama dosyalarıyla eşleştirilmesi, tahsilatın operasyonel olarak yürütülmesi ve olası itiraz süreçlerinin yönetilmesi gibi süreç maliyetlerini karşılamak amacıyla uygulanır. Bazı firmalar bu bedeli sabit (kiralama başına) belirtebilir; bazıları ise düşük bir işlem masrafı şeklinde yansıtabilir.

Hizmet bedeliyle ilgili dikkat edilmesi gerekenler:

• Sabit mi, değişken mi? Bazı firmalar kiralama başına sabit servis bedeli tanımlar; bazıları her tahsilat döneminde işlem masrafı ekler.
• Sözleşmede açıkça yazıyor mu? “HGS hizmet bedeli” kalemi sözleşmede veya fiyat koşullarında net olmalı.
• Resmi geçiş ücretinden ayrı olduğunu unutmayın: Geçiş bedeli resmi tarifedir; hizmet bedeli ise firmanın operasyon kalemidir.

Bu bedel, “neden ekstra ödüyorum?” sorusunu doğurabilir. En sağlıklı yaklaşım, kiralama öncesinde firmanın HGS tahsilat politikasını (hizmet bedeli dahil) yazılı koşullardan okumak ve teslim anında teyit etmektir.

Hatalı Geçiş ve Ceza Durumları: Kaçak Geçiş Olursa Ne Olur?

“Kaçak/ihlalli geçiş” genellikle HGS etiketinin okunmaması, etiketsiz geçiş, hesabın bakiyesinin yetersiz olması veya sistemsel eşleşme sorunları gibi durumlarda ortaya çıkar. Bu durumda geçiş, doğrudan normal ücret gibi tahsil edilemeyebilir ve ihlalli geçiş kaydı oluşabilir.

Ücretli yol işletmecilerinin ve ilgili sorgulama sayfalarının bilgilendirmelerinde, ihlalli geçişten sonra belirli bir süre içinde (örneğin 15 gün) cezasız ödeme/otomatik tahsilat denemesi gibi süreçlerin bulunduğu belirtilir.

Kiralık araçta ihlalli geçiş olursa tipik senaryo şöyledir:

• Ceza/ihlâl önce araç sahibine (firmaya) yansır: Plaka firma adına kayıtlıdır.
• Firma, kiralama tarih aralığına göre sorumluluğu kiracıyla eşleştirir: İhlalli geçiş hangi gün/saatte olmuşsa o kiralama dosyasıyla ilişkilendirilir.
• Tutar kiracıya yansıtılır: Sözleşme hükmüne göre karttan tahsil edilir veya faturalandırılır.

Bu nedenle “bakiye bittiğini fark etmedim” gibi durumlarda, sonradan daha yüksek tutarlar çıkmaması için ihlalli geçişlerin hızlıca kontrol edilmesi önemlidir. Eğer firma, ihlalli geçişi sizin kiralama sürenizle ilişkilendirdiyse, itirazınız varsa (örneğin tarih/saat uyuşmuyor) aşağıdaki itiraz başlığına göre hareket edebilirsiniz.

Araç Tesliminde ve İadede HGS/OGS Kontrolü Nasıl Yapılır?

HGS tahsilatında sürpriz yaşamamak için en kritik nokta, teslim ve iade anlarını “kontrol noktası” olarak kullanmaktır. Firma ekranında tüm geçişleri anında göremeyebilirsiniz; ama yine de anlaşılabilir bir kayıt düzeni oluşturabilirsiniz.

Teslim alırken şu kontroller işinize yarar:

• HGS etiketi var mı? Araçta etiketin bulunduğunu ve görünür durumda olduğunu kontrol edin.
• Firmanın tahsilat politikasını sorun: Kapanışta mı, sonradan mı, hizmet bedeli var mı?
• Sözleşme maddelerini okuyun: “Sonradan yansıyan geçiş/ceza” tahsilatı maddesi genellikle yer alır.

İade ederken şu adımlar faydalıdır:

• Geçişlerin özetini isteyin: O ana kadar düşen geçişler için toplam tutarı görün.
• Tarih aralığına dikkat edin: Tahsil edilen geçişler sizin kiralama günlerinizi kapsıyor mu?
• İletişim kanalını netleştirin: Gecikmeli yansıyan geçiş olursa size nasıl bildirilecek?

Ek olarak, kendi tarafınızda da basit bir kayıt tutmak (hangi gün hangi otoyolu kullandım gibi) olası itirazlarda işinizi kolaylaştırır. Özellikle birden fazla sürücünün aracı kullandığı kiralamalarda bu küçük notlar çok işe yarar.

Kurumsal ve Bireysel Kiralamada HGS/OGS Tahsilat Farkları

HGS tahsilatının “aynı mantıkla” işlemesine rağmen, kurumsal ve bireysel kiralamada yansıtma biçimi farklılaşabilir:

• Bireysel kiralama: Genellikle kiralama kapanışında veya sonrasında karttan tahsilat daha yaygındır. Gecikmeli kayıtlar için ek çekim yapılabilir.
• Kurumsal kiralama: Filolarda geçişler çoğu zaman aylık rapor halinde toplanır ve şirket muhasebesine fatura/ekstre olarak yansıtılır. Bu model, çok araçlı kullanımda kontrolü kolaylaştırır.
• Uzun dönem kiralama: Bazı firmalar, belirli periyotlarla (ör. aylık) HGS raporu çıkarıp düzenli tahsilat yapar; kapanış beklenmez.

Kurumsal tarafta avantaj, raporların daha sistemli olmasıdır; dezavantaj ise geçişlerin “anlık” değil dönemsel görünmesi nedeniyle kullanıcı bazında iç takip ihtiyacının artmasıdır. Şirket içinde aracı kullanan kişi/ekip bazında kayıt tutulması bu yüzden önem kazanır.

İtiraz ve Düzeltme Süreci: Yanlış Tahsilatta Ne Yapılmalı?

Bazen yanlış eşleştirme (tarih/saat uyuşmazlığı), aynı gün farklı kiralama dosyaları, geçiş kaydının gecikmeli düşmesi veya sistemsel tekrarlar gibi nedenlerle “hatalı tahsilat” iddiası doğabilir. Böyle bir durumda hızlı ve düzenli ilerlemek sonucu belirler.

Adım adım pratik bir itiraz akışı:

• 1) Tahsilat detayını isteyin: Hangi tarih/saatte, hangi hat üzerinden, hangi tutar yansıtılmış?
• 2) Kiralama zaman çizelgenizi çıkarın: Aracı teslim aldığınız ve iade ettiğiniz saatler, ek sürücü varsa sürücü bilgileri.
• 3) Uyuşmazlığı netleştirin: Geçiş sizin kiralama süreniz dışında mı? Başka bir aracın geçişi mi? Aynı geçiş iki kez mi yazılmış?
• 4) Yazılı başvuru yapın: E-posta/çağrı merkezi kaydı ile başvurun; sözlü görüşmeler tek başına yetersiz kalabilir.
• 5) Gerekirse işletmeci/Resmi sorgulama kanallarına yönelin: İhlalli geçişlerde bazı otoyol/köprü işletmecileri ve KGM sorgulama kanalları belirli bilgilendirmeler sunar.

İtirazın hızlı sonuçlanması için en kritik unsur, “ben böyle hatırlıyorum” yerine somut veriyle (tarih/saat, kiralama fişi, tahsilat dekontu) ilerlemektir. Kiralama firması doğru bir rapor eşleştirmesi yaptıysa düzeltme genellikle kolaylaşır; sorun işletmeci kaynaklıysa süreç biraz daha uzayabilir.

HGS/OGS Kullanımında Sorunsuz Kiralama İçin Pratik İpuçları

HGS geçişlerinde sorun yaşamamak ve gereksiz ceza/itiraz süreçlerine girmemek için aşağıdaki pratikler ciddi avantaj sağlar:

• Rezervasyon öncesi HGS politikasını öğrenin: Tahsilat kapanışta mı, sonradan mı? Hizmet bedeli var mı?
• Aracı teslim alırken etiketi kontrol edin: Etiketin araçta bulunduğunu ve yerinden sökülmediğini teyit edin.
• Geçişlerinizi kabaca not edin: Özellikle yoğun otoyol/köprü kullanımı olan seyahatlerde hangi gün hangi hattı kullandığınızı yazmak işinizi kolaylaştırır.
• İhlalli geçiş riskine dikkat edin: Etiketin okunmaması/bakiye yetersizliği gibi durumlar, sonradan daha maliyetli kalemlere dönüşebilir; bazı kanallarda ihlalli geçiş sonrası belirli süreler içinde tahsilat/ödeme süreçleri bulunduğu belirtilir.
• İade anında “özet” isteyin: O ana kadar yansıyan geçişlerin toplamını görün; tarih aralığının sizin kiralamanızla uyumlu olduğundan emin olun.
• Gecikmeli yansıma ihtimalini hesaba katın: İade sonrası kart hareketlerinizi bir süre kontrol etmek, olası sürprizleri erken yakalamanızı sağlar.

Bu adımlar hem bireysel kullanıcı için “bütçe kontrolü” sağlar hem de kiralama firmasıyla olası anlaşmazlıkları en baştan azaltır. HGS tahsilatı doğru yönetildiğinde, ücretli yolların sağladığı zaman avantajını rahatça kullanabilir; kiralama deneyiminizi daha sorunsuz hale getirebilirsiniz.